czytaj atykuł
w 278 e-wydaniu

Duży budynek w atrakcyjnej dzielnicy Londynu powinien tętnić życiem, promować Polskę i służyć Polakom na Wyspach, a do tego przynosić spore dochody, które można by wykorzystać na dalszy jego rozwój albo inne cele. Powinien być wizytówką Polski i miejscem znanym i lubianym przez ludzi w każdym wieku.

Koncerny odzieżowe kradną twoje zdjęcia >>

Bezdomni Polacy nie tęsknią za krajem >>

Tymczasem 90% ankietowanych przez nas Polaków nie lubi tego miejsca i denerwuje się, że jego potencjał jest marnowany. A przecież mogłoby być zupełnie inaczej.
Młodzi ludzie do POSK-u idą na kotleta schabowego usmażonego na smalczyku jak u mamy, albo „na jednego” z kumplami z Londynu. Lubią też wybrać się na dobry koncert w Jazz Clubie. Od czasu do czasu, choć generalnie rzadko, mają możliwość zobaczyć jakąś nową wystawę polskiego artysty czy pośmiać się na polskim kabarecie. I to właściwie wszystko. Niektórzy bezskutecznie szukają tam wsparcia osadzonych doskonale w londyńskich realiach rodaków, kiedy mają kłopoty, ale większość omija POSK szerokim łukiem myśląc, że tam nic się nie dzieje, a budynek i ludzie, których tam można spotkać wyglądają jak żywcem wyjęci z peerelowskiego filmu.

 

Miejsce święte czy wyklęte?
POSK to skrót od nazwy Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, założony i ufundowany został przez polską społeczność osiadłą w Wielkiej Brytanii, statutowo zajmuje się promocją polskiej kultury i sztuki. Mieści się tam przede wszystkim Biblioteka Polska w Londynie (płatna – roczna opłata członkowska wynosi 15 funtów), która powstała w 1942 roku i liczne organizacje, m. in. największa polonijna organizacja na terenie Wielkiej Brytanii Zjednoczenie Polskie, Instytut Józefa Piłsudskiego, Polski Uniwersytet na Obczyźnie  (PUNO), Stowarzyszenie Polskich Kombatantów, a nawet Zrzeszenie Studentów i Absolwentów Polskich w Wielkiej Brytanii. Ośrodek utrzymuje się z dotacji prywatnych, testamentów, wynajmu sal i mieszkań po byłych członkach. Budynek jest okazały, majestatyczny i zupełnie nienowoczesny, taki „schyłkowy Gierek”. W środku duży hol, kilka biur, sale, ciemne schody i te trzy restauracje kojarzące się nieodmiennie z filcem, skajem i białym fartuchem podkuchennej Rysi.

 
Jaka fasada, taki środek
Dla starszego pokolenia Polaków POSK to synonim pamięci o kraju, z którego pochodzą. Nie znają prawdziwych realiów życia w dzisiejszej Polsce – żyją wspomnieniami i ciężko im zrozumieć, że dzisiejszym pokoleniem młodych rządzi pieniądz i dobra zabawa. To dla nich kawałek ich małej – bardzo wyidealizowanej - ojczyzny, którą najczęściej pamiętają raczej jak zza mgły. Dla starej Polonii POSK to nie monument, a symbol, dlatego najczęściej uwzględniają POSK w swoich testamentach. W roku 2009 POSK „wzbogacił się” np. o  ₤241,341.03 dzięki długiej walce prawnej o swoje miejsce w testamencie pewnego profesora. Coraz trudniej jednak zarówno o spadki, jak i o dotacje na ośrodek. Coraz mniej już wśród Polonii tych, którzy chcą uwzględniać POSK w swoich testamentach. Według swojego statutu, jak czytamy:  „POSK powinien m.in. pielęgnować więzi między Polakami przebywającymi w Wielkiej Brytanii, promować polską kulturę i sztukę, dbać o rozwój tożsamości narodowej. Oprócz tego POSK daje możliwość spotkania się w polskiej atmosferze, nabycia czy wypożyczenia polskich książek i czasopism, obejrzenia polskich filmów, sztuk teatralnych lub kabaretów (...). Nawet jeśli nie władasz biegle językiem polskim chcemy, abyś czuł się tu jak w domu”.

Kto w POSK czuje się jak w domu?
Czy rzeczywiście ośrodek ten pielęgnuje więzi pomiędzy tzw. starą Polonią brytyjską a Polakami, którzy przybyli do Londynu po 2004 roku? Próbowaliśmy tego dociec przeprowadzając wiele rozmów z rodakami. Emigracja, która wyjechała do UK w ostatnich latach przede wszystkim „za chlebem” nie rozumie, czym jest POSK, dla kogo został stworzony i nawet nie próbuje tego zmienić. „Bo i po co?” – mówi 22-letni Bartek – mieszkający w Londynie od pół roku. „Przecież i tak nic się nie zmieni. Dla mnie POSK to muzeum figur woskowych. Całkiem możliwe, że kiedy mnie kiedyś urodzi się dziecko i zostanie w Wielkiej Brytanii – pewnie POSK będzie miał dalej ten sam zapach, farbę i formułę, która dla kogo jak dla kogo, ale dla młodych ludzi przeznaczona na pewno nie jest. Byłem tam tylko raz i raczej nigdy nie pójdę ponownie – wizyta w enklawie lat siedmdziesiątych raczej mnie nie bawi. Przecież Londyn oferuje tyle miejsc, koncertów i atrakcji, że naprawdę nie muszę odwiedzać tego muzeum”.